ما انواع زایمان برای به دنیا آوردن نوزاد داریم اما امروزه شاهدیم که در کشورمان بیشترین زایمانی که اتفاق میافتد از نوع سزارین است و آن هم به دلیل درد یا عوارض محدودی است که زایمان طبیعی دارد. خیلی از این افراد از عوارض شدید زایمان سزارین اطلاعی ندارند و به همین دلیل درخواست برای این زایمان نیز همواره رو به افزایش است. در این مقاله ما قصد داریم تا بهطور تخصصی به معایب و عوارض زایمان سزارین اشاره کنیم و آن را برایتان شرح دهیم.
زایمان سزارین چیست؟
بهطور کلی میتوان گفت که سزارین یک جراحی بیخطر است و در بسیاری از موارد جزء جراحیهای اورژانسی و بیخطر محسوب میشود. درواقع ما زمانی که صحبت از عوارض زایمان میکنیم منظور از هنگام زایمان نیست بلکه پیامدهایی است که از بعد از عمل به جا میماند. بنابراین عوارضی که پس از زایمان رخ میدهد را در این مقاله ما مورد بررسی قرار خواهیم داد.
چه عواملی سبب خطر زایمان سزارین میشود؟
بسیاری از عوارض زایمان سزارین غیر قابل پیشبینی و نادر هستند اما در این میان مواردی نیز وجود دارد که باعث میشود این عوارض افزایش پیدا کنند. این عوامل خطر شامل مواردی چون:
- تعداد پایین گلبول های قرمز خون مادر
- زایمان طولانی یا جراحی
- حساسیت داشتن به بیهوشی و داروها
- داشتن بیش از یک کودک
- زایمان زودرس
- دیابت
- چاقی
- تحرک نداشتن مادر
- بزرگ بودن نوزاد
زایمان سزارین چه عوارضی دارد؟
زایمان سزارین دارای عوارض متفاوتی است که در اینجا به آن اشاره میکنیم و درباره هریک صحبت خواهیم کرد:
- عفونت یا تب پس از عمل
- آسیب رسیدن به اندام
- مرگ مادر
- عفونت زخم پس از زایمان
- هیسترکتومی اورژانسی
- نقاهت طولانی گذراندن
- از دست دادن خون فراوان
- زخم و بروز اختلال در زایمانهای بعدی
- لخته شدن خون
- واکنش نشان دادن به دارو یا بیهوشی
- احساس سردرد و کمر درد شدید
عفونت یا تب پس از عمل
پس از پاره شدن غشاها، رحم و دستگاه تناسلی به عفونت مبتلا میشوند. یعنی درواقع باکتریهایی که بهطور طبیعی و عادی در واژن وجود دارند میتوانند وارد رحم شوند. در صورت بروز این اتفاق، احتمال مبتلا شدن به اندومتریت یا همان عفونت و التهاب لایه داخلی رحم بسیار بالا میرود. این مشکل با آنتی بیوتیک قابل درمان است و آسیب جدیای وارد نمیکند.
آسیب رسیدن به اندام
زایمان سزارین مانند هر زایمان دیگری ممکن است آسیبی به سایر اندام بدن وارد کند. از آسیبهای احتمالی به سایر اندام توسط این جراحی میتوان به آسیب به مثانه، آسیب به لولههای حالب، چسبندگیهای شکمی و حتی آسیب به خود رحم اشاره کرد.
آسیب رسیدن به مثانه:
مثانه مقابل رحم قرار داد. بنابراین حین برش برای جراحی، چسبندگیهای ناشی از جراحیهای قبلی ممکن است که سبب برش و یا خراشی نیز روی مثانه شود. البته لازم به بیان است که این اتفاق اکثرا در سزارینهای تکراری مثل زایمان دوم به بعد اتفاق میافتد و آنهم به دلیل وجود گوشت اضافه داخلی است.
آسیب رسیدن به لوله حالب
لولههای حالب به لولههایی میگویند که ادرار را از کلیه به سمت مثانه میبرند. ممکن است که گاهی بر اثر خونریزی شدید یا جراحیهای پیچیده به این لولهها آسیب وارد شود.
چسبندگیهای شکمی
یکی از موارد مهم و شایع عوارض پس از زایمان سزارین، چسبندگی شکمی است. که این اتفاق نیز پیامدهای زیر را به همراه دارد:
- سبب دشوار شدن جراحیهای بعدی میشود.
- سبب بروز دردهای شدید در لگن میشود.
- همچنین ممکن است انسداد روده رخ دهد.
هیسترکتومی اورژانسی
منظور از هیسترکتومی سزارین، درواقع برداشتن رحم دقیقا بعد از زایمان است. برخی از عوارض زایمان سزارین ممکن است که سبب شود پزشک برای نجات جان مادر مجبور شود که رحم را بردارد. هرچند که تمامی پزشکان تلاش میکنند به این مرحله نرسند. و بسیار آمار این اتفاق کم است.
عفونت زخم پس از زایمان
در برخی از مادران، بهجای آنکه عفونت در رحم رخ دهد، در محل زخم یا همان برش در لایههای بیرونی پوست اتفاق میافتد. درواقع به این اتفاق عفونت زخم پس از سرازین نیز میگویند. از علائم این عارضه میتوان به تب و درد شکم نیز اشاره کرد. عفونت پوست بهطور طبیعی با آنتی بیوتیک قابل درمان است. این عفونت همچنین ممکن است باعث آبسه شوند که با چرک و عفونت پر میشوند. اگر زخم آبسه کند شاید پزشک مجبور شود زخم را باز کند تا محل آلوده و عفونت را تخلیه و تمیز کند. همین امر نیز باعث فشار بر روی مادر میشود.
مرگ مادر
مرگ مادر در زایمان بسیار کم و نادر است. اما با این حال خانمهایی که زایمان سزارین دارند بیشتر از خانمهایی که زایمان طبیعی دارند در معرض مرگ هستند. همین امر زایمان طبیعی را ضروری میسازد.
از دست دادن خون فراوان
با توجه به اینکه در زایمان طبیعی حدود ۵۰۰ سی سی خون از دست میرود. در زایمان سزارین این میزان تقریبا دو برابر آن است. چراکه رحم باردار منبع بزرگ خون هر اندام در بدن است. پس در زایمان سزارین، رگهای خونی بزرگی قطع میشوند. زیرا جراح دیواره را برش میزند تا کودک را به دنیا بیاورد. هرچند اکثر خانمها میتوانند این خونریزی راتا حدی تحمل کنند و جان سالم از آن بهدر ببرند.
واکنش نشان دادن به دارو یا بیهوشی
علاوهبر آنکه خود زایمان عوارض زیادی را برجای میگذارد، داروها و یا بیهوشی نیز عوارضی زیادی را برجای میگذارند. از سری واکنشها میتوان به سردرد، خشکی دهان و... اشاره کرد. بعضی از خانمها نسبت به دارو یا محصولی که در عمل سزارین استفاده میشود، حساسیت دارند. بنابراین بسیار مهم است که اگر مادر آلرژی و یا حساسیت خاصی به دارویی دارد آن را با پزشک خود در میان بگذارد.
زخم و بروز اختلال در زایمانهای بعدی
محل زخم سزارین قبلی، ضعیفترین نقطه رحم است. در زایمانهای بعدی، با
بزرگ شدن جنین یا شروع دردهای زایمان، این احتمال حتی به میزان کم وجود دارد که محل زخم قبلی باز شود. همین امر سبب میشود که بعد از زایمان سزارین مراقبتهای زیادی در نظر گرفته میشود.
لخته شدن خون
یکی از ترسناکترین عارضه در زایمان سزارین، ایجاد لخته خون در پاهای مادر یا در ناحیه لگن است. این لخته شدن خون ممکن است که متلاشی شده و به سوی ریه هدایت شود. در صورت بروز این اتفاق، آمبولی ریوی رخ میدهد. این امر سبب مرگ زنان باردار میشود. اما میتوان با دقت، زمانی که درد و یا لختگی در پا رخ داد، آن را با پزشک در میان گذاشت و با استفاده از دستگاه رقیق کننده خون یا دارو آن را برطرف کرد. لخته شدن خون در شرایطی که مادر اضافه وزن داشته باشد، جراحی در مدت زمان طولانیتری انجام شده باشد و یا مادر پس از عمل مدت زیادی را در استراحت و رختخواب بوده باشد، بیشتر رخ میدهد.
احساس سردرد و کمر درد شدید
سردرد و کمردرد شدید از عوارض شایعی هستند که مادران پس از زایمان سزارین، آن را تجربه میکنند. این مشکل عموما بهخاطر بیحسی نخاعیای که تزریق میشود میباشد. اگر متخصص بیهوشی دارای تخصص و تجربه کافی نباشد، ممکن است که چندین بار سوزن را در محل موردنظر وارد کند و همین کار سبب آسیب به بافتهای نزدیک نخاع شود.
نقاهت طولانی گذراندن
زنان بارداری که زایمان سزارین انجام دادهاند، بهطور معمول به استراحت و بستری شدن بیشتری نیاز دارند. درواقع به ۳ تا ۵ روز نیاز دارند. در شرایط خاص این تعداد روز ممکن است افزایش پیداکند. میزان روز بستری به شرایط مادر بستگی دارند اگر دچار عفونت، خونریزی و یا سایز عوارض شود این میزان روز بستری، افزایش پیدا میکند.
عوارض زایمان سزارین بر کودک
فقط زنان باردار نیستند که عوارض ناشی از زایمان سزارین روی آنها تاثیر میگذارد. گاهی ممکن است که عوارض این عمل بر روی کودک نیز تاثیر بگذارد. از سری اختلال و عوارض زایمان سزارین بر روی کودک میتوان به:
- تولد زودرس در صورت زایمان زودهنگام
- بریدگی کودک حین برش با ابزارهای جراحی
- بروز مشکلات تنفسی و...
اشاره کرد.
سخن پایانی
در این مقاله ما به عوارض زایمان سزارین اشاره کردیم. اما باید این را بهخاطر داشته باشیم که سزارین یک پیشرفت مهم و حیاتی در پزشکی است که جان بیشماری از مادر و نوزاد را نجات داده است. ولی نباید به آن به عنوان یک گزینه انتخابی و لوکس برای زایمان نگاه کرد. دانستن عوارض این عمل به مادران کمک میکند تا با دید بازتر و در صورت ضرورت پزشکی و خطرات زیاد آن را انتخاب کنند. بنابراین ما در این مقاله با اشاره به عوارض این زایمان قصد داشتیم تا به "استفاده بجا" از این زایمان اشاره کنیم. خانم دکتر هدی حقنظر متخصص زنان و زایمان و زیبایی با سابقه بالا بهخوبی میتوانند به شما در انتخاب زایمان و مشاوره درباره عوارض هریک به شما کمک کنند.
